Ders İçerikleri

Ders İçerikleri:

Zorunlu Dersler

SOC 501 Sosyal Teori I

Bu dersin amacı Farabi’den İbn Haldun’a, Marx’tan Weber’e  İslam dünyasında ve batıda ortaya çıkan klasik dönem sosyal düşünürleri ve teorilerini  incelemektir. Bu derste,  klasik dönem teorileri günümüz için  anlamlı hale getirilerek toplumların anlaşılmasındaki rolleri ortaya çıkarılacaktır. Diğer bir ifadeyle, derste  birincil  öncelik  öğrencilerin geçmiş ve güncel meselelere yaklaşırken  sosyolojik bir bakış açısı kazanmasına, sosyolojik hayal etme gücü geliştirmesine verilecektir.  Bunu yaparken,  teori mevcut bilgilerin elde edilmesinin ve bundan yeni bilgiler üretilmesinin aracı olarak ele alınarak  tartışılacaktır. İncelenen her bir teori üretildiği ı dönem içinde ele alınarak  geliştirildikleri tarihsel sosyal çerçevenin daha kapsamlı bir şekilde anlaşılması  sağlanacaktır.

SOC 502 Sosyal Teori II

Modern dönemde farklı toplumların karşılaştıkları çeşitli sorunlarını kavrama, analiz etme ve çözüm yolları sunma iddiası ile farklı düşünür ve sosyal bilimciler tarafından ortaya atılmış olan güncel teorileri tanıma, anlamlandırma ve olumlu-olumsuz eleştirilere tabi tutmayı hedeflemektedir. Son dönemde ortaya çıkan post-modern, post-yapısalcı, koloniyal, post-koloniyal, post-marksist kuramlar bu dersin ana tartışma konularını oluşturmaktadırlar. Küreselleşme, oryantalizm-oksidentalizm, ekolojik sorunlar, siyasal şiddet, değişen, dönüşen toplumsal sınıf ve yapılar, neo-koloniyal siyasetler, yeni egemenlik arayışları ve siyasetleri ve modern ulus-devletlerin içinde bocaladıkları krizler farklı teorik yaklaşımlar üzerinden tartışılacaktır.

SOC 503 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri

Bu dersin amacı öğrenciye bilimsel araştırma süreçlerine ileri düzeyde katılma ve katkı sağlama becerisi kazandırmaktır. İki bölümden oluşan bu dersin ilk bölümü temel bilimsel yaklaşımlara ayrılacaktır. Pozitivizmden Poperci yanlışlamacılığa, Khun’un paradigmasından Feyeraband’in  yöntemsizliğine farklı yaklaşımların dayandıkları temel varsayımlar, bu varsayımlar üzerine inşa edilen gerçekliler ve bunların geçerlilikleri tartışılacaktır. İkinci bölüm ise sosyal  bilimlerde kullanılan nicel ve nitel araştırma yöntemlerine ayrılacaktır.   Bu dersi alan öğrenciler  bilimsel araştırma, bilim dallarının ortak metodolojisi ile bilim dallarının kendine özgü araştırma teknikleri hakkında yetkin hale gelecek, belirli bir soruna yönelik   kendi araştırma desenini oluşturarak uygulayabilecektir. Bu derste sosyal bilimlerde araştırma yöntemlerine ilave olarak araştırma sonuçları ve yayınlarının tabi olması gereken etik ilkeler konuları da işlenecektir.

SOC 504 İbn Haldun ve Çağdaş Meseleler

Çağdaş sosyolojik meseleleri İbn Haldun sosyolojisinin analiz araçlarıyla tahlil edebilmeyi hedefler. Bu çerçevede, modern sosyal teoriler, İbn Haldun’un asabiye, bedavet, hadaret ve umran gibi kavram ve yaklaşımlar ışığında ele alınır. Öğrencilerin bu tür mukayeselerle derin bir kavrayış ve analiz kabiliyeti kazanması amaçlanır.

Seçmeli Dersler

SOC 505 Siyaset Sosyolojisi

Bu dersin amacı öğrenciyi, toplum, siyaset, otorite, iktidar ve iktidar ilişkilerinin analizinde ve anlaşılmasında ileri düzeyde teorik donanıma sahip kılmaktır. Bu derste, devlet ve devlet yapıları, ulus devletlerin doğuşu, devletin diğer sosyal kurumlarla ilişkisi, devlet ve sosyal sınıflar, devlet ve toplumsal hareketler, devlet, sivil toplum ve demokrasi gibi konular tarihsel perspektif içinde, örnekleri ile tartışılarak, öğrenciye tartışılan konular üzerine özgün analiz kabiliyeti kazandırılacaktır.

SOC 506 Toplumsal Cinsiyet

Bu derste toplumsal cinsiyet olgusu ve bu alanda ortaya konulmuş teorik tartışmalar, kavramlar ve kuramlar eleştirel bir perspektifle incelenmesi, tartışılması ve analiz edilmesi amaçlanmaktadır. Toplumsal cinsiyet ve cinsellik değişik sosyal ve kültürel bağlamlarda incelenecektir. Aile ve evlilik sistemleri, beklentiler ve normlar tartışılacaktır. Toplumsal cinsiyet ve cinsellik kategorileri birbirleriyle bağlantılı bir şekilde incelenerek sosyal davranış biçimleri anlaşılmaya çalışılacaktır. Antropolojik bir yaklaşım, öğrencilerin gerçek hayattan alınan durumlar ve vakaları tartışmalarına yardımcı olacak ve yine öğrencilerin cinsiyet ile ilgili pratiklerin siyasi tartışmalara nasıl yansıdığını soruşturmaları teşvik edilecektir.

SOC 507 Din Sosyolojisi

Bu dersin amacı dinlerin bir toplumsal kurum olarak incelenmesi ve tartışılmasıdır. Üç bölümden oluşacak olan dersin ilk bölümü sosyolojinin konusu olarak dinin mahiyetinin anlaşılmasına ayrılacaktır. Din ile kültür ve toplumsal hayat arasındaki ilişkilerle ilgili kuramsal ve olgusal meselelerin incelenmesine ayrılan ikinci bölümde ise  tarih boyunca dinlerin doğuşu, yayılması, kurumlaşması, toplumsal ve iktisadi hayatın örgütlenmesinde ve  toplumsal dayanışma ve çatışma arasındaki ilişkilerdeki rolü, dinlerin farklı kurumlaşma yetenekleri ve diğer toplumsal kurumlarla ilişkileri, bu farklılıkların ortaya çıkardığı imkân ve sınırlar, tartışılacaktır. Üçüncü bölümde ise, modernleşme sürecinde dinlerin konumu, sürece etkileri, modernlik sekülerlik bağlamında dinlerin geleceği, modern  dünyada dini inanç ve dinsel pratiklerin etnik ve dini toplumsal hareketlerin oluşumunu nasıl etkiledikleri tartışılacaktır.

SOC 508 Modern Türkiye’de Din

Bu dersin amacı modern Turkiye’de dinin incelenmesidir. Bu ders iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, ideoloji olarak din, kutsalın sembolik sitemi olarak din, organik din, kilise dini, dini gelenekler, modernleşme ve sekülerleşme gibi temel kavramların ve sorunların tartışıldığı kapsayıcı ve karşılaştırmalı genel çerçeve sunulduktan  sonra, bu dersin esas konusu olan,  modern Turkiye’de İslam ve onun, mezhep ve cemaat olarak bilinen, alt grupları ele alınacaktır. Dersimizde, dönem boyunca, farklı İslami gelenekler, onların özellikleri, tarihsel kökleri, sosyoekonomik ve kültürel temelleri, birbirleriyle olan etkileşimleri  ve çatışmaları, modernleşme ve sekülerleşme sürecine karşı gösterdikleri farklı tutum ve tepkileri incelenerek, yakın zamanlarda yaşanan gelişmeler odağında, din-devlet, din-siyaset, din-iktidar ilişkileri tartışılacaktır.

ANTH 509 Müslüman Toplumların Etnografyası

Müslüman toplumlar ve kültürleri sosyal bilimcilerin ilgisini en çok çeken konulardan biri olmuştur. Son yıllarda bu ilgi daha da artmış ve farklı sosyal bilimciler tarafından çok çeşitli etnografik araştırma ve incelemeler ortaya konulmuştur. Ancak, bir özne ve araştırma konusu olarak İslam ve Müslümanları araştırmak birçok teorik ve metodolojik sorunu beraberinde getirmiştir. Müslüman toplumları ve kültürleri anlamada yaşanan epistemolojik, metodolojik ve teorik sapmalar sadece yabancı (outsider) değil aynı zamanda yerli (insider) etnografların çalışmalarında da çok fazla görülmektedir. Bu dersin amacı, Müslüman toplumluluklar, gruplar ve cemaatler üzerine farklı sosyolog ve antropologlar tarafından ortaya konulmuş olan çeşitli teorik ve etnografik çalışmaları okuma, anlama ve aynı zamanda teorik ve metodolojik yönlerden eleştiriye tabi tutmaktır.

HIST 511 Sözlü Tarih

Bu dersin amacı tarih yazımı gelenekleri içerinde önemli bir yer teşkil eden sözlü tarih ve bu alanda ortaya çıkmış olan teorik ve metodolojik tartışmalar hakkında öğrencileri bilgilendirmektir. Sözlü tarihçiler sadece geçmişteki olayları bu farklı anlatı türleri üzerinden araştırmaz ve incelemezler; bunun yanında, bu tarihsel olayların günümüzde nasıl hatırlandığı ve algılandığı üzerine de analizler yaparlar. Bu bellek ve tanıklıklar aidiyet/kimlik inşa sürecinde nasıl rol oynarlar? Bu derste cevabı aranacak bazı sorular şöyle sıralanabilir: Biz tarihi nasıl okuyoruz? Farklı tarih okumaları mümkün müdür? Tarih okumalarında “gerçeklik” ve “doğruluk” kavramlarını nasıl açıklıyoruz? Hangi metin tarihi bir metin niteliği taşımaktadır? Devlet arşivlerine ne kadar güvenebiliriz? Devlet egemenliği/kontrolü altındaki tarih yazımından ne kadar bağımsız olabiliriz? Bir arşiv metnindeki bilgi ne kadar doğrudur ve güvenirliliği nasıldır? Resmi tarih, “ötekileştirilmiş” gruplar ve toplumlar hakkında bize ne sunmaktadır? Bu derste, aynı zamanda bir sözlü tarih projesi nasıl organize edilir ve yürütülür sorusuna da cevap verilecektir.

SOC 512 Türkiye Etnografyası

Türkiye’yi Osmanlı mirası olan çok kültürlü, çok dilli ve dinli yapısı ile araştırmak ve anlamak, karşılaştırmalı, analitik, tarihsel ve inter-disipliner bir bakış açısının gerektirmektedir. Bu çoğulcu yapı içerisinde yer alan farklılıklar ve benzerlikler zamanla çeşitli kesişim, çatışma ve bütünleşme alanları ortaya çıkarmışlardır. Bu dersin amacı, modern Türkiye tarihi ve toplumunu farklı açılardan inceleme ve bu alanda ortaya çıkmış olan sosyolojik-antropolojik çalışmaları eleştirel bir göz ile ele almaktır. Bu derste, Türkiye toplumunun oluşturduğu farklı dini ve etnik unsurların tarih, kimlik, dil, aidiyet ve toplumsal hafıza ekseninde tanınlanması, incelenmesi, anlaşılması ve bu çoğulcu yapıyı var eden ve bir arada tutan farklı dinamiklerin sosyolojik-antropolojik bir perspektif ile tahlil edilmesi hedeflenmektedir.

ANTH 513 İslam Antropolojisi

Dünyada etki alanı geniş önemli dinlerden bir olan İslam dini farklı coğrafyalarda çok çeşitli toplumların sosyal, kültürel, ekonomik, psikolojik-ruhsal, siyasal, hukuki ve daha birçok yönlerini şekillendirmiş ve etkilemeye devam etmektedir. Bundan dolayıdır ki İslam ve Müslüman kültürler çok sayıda sosyal bilimcinin- özellikle sosyolog ve antropologların -dikkatini çekmiş ve hala çekmektedir. Bu dersin amacı İslam ve Müslümanlar üzerine yapılmış olan sosyolojik ve antropolojik teorik ve etnografik çalışmaları eleştirel bir perspektif ile ele almaktır. Öğrencileri, bu literatür içerisinde ortaya çıkmış olan “İslam Antropolojisi” ve “İslami Antropoloji” gibi tartışmalara dahil etmeyi amaçlayan bu ders aynı zamanda yeni epistemolojik, ontolojik ve metodolojik analiz ve çıkarımlarda bulunmaya teşvik edecektir.

SOC 515 Tarihsel Sosyoloji

Tarihsel Sosyolojik araştırmalar çağdaş toplumlar üzerinde önemli tesiri olan uzun-vadeli sosyal süreçleri ele alır ve inceler. Ayrıca, yine bu bilim dalı modernleşme, sosyal değişim, küreselleşme trendleri ve etkileri, entegrasyon ve ayrışma, süreklilik ve kopuş, dini ve kültürel çoğulculuk, küresel olanı yerel olanla irtibatlandırma gibi başka birçok mesele de çalışma konularının içindedir. Bütün bu meselelerin anlaşılabilmesi için gerekli olan teorik ve metodolojik araçlar bu derste öğrencilere kazandırılacaktır.

SOC 516 Toplumsal Hareketler

 Bu ders sosyal hareketlerin sosyolojik açıdan ele alınmasını amaçlar. Öncelikle, birçok örnek olay üzerinden, sahanın kilit kavramları, teorik yaklaşımlar ve yöntembilimsel araçlar tartışılacaktır. Şu kritik konuların üzerinde özellikle durulacaktır: Demokrasi, din, kimlik, küreselleşme, medeni haklar, çevrecilik, sınıf, ırk ve etnisite. Özellikle Türkiye içindeki sosyal hareketler özel olarak daha yoğun bir şekilde işlenirken, aynı zamanda dünya üzerindeki diğer büyük sosyal hareketler de dersin konusu olacaktır.

SOC 517 Çok Kültürlülüğün Soykütükleri

Bu dersin amacı, bir sosyal olgu olarak çok kültürlülüğü ve onun pratiğini, farklı dönem ve coğrafyalar üzerinden incelemek ve özellikle Avrupa’da çokkültürlülüğün soykütüğünü çıkarmaktır.  Derste, önce çağdaş sosyal ve politik teorinin çok kültürlü uygulamaları ele alma yaklaşımları incelenecek ve ardından bu yaklaşımların tarihine geçilecektir.  Coğrafi olarak ise, Müslüman İspanya bir başlangıç ​​noktası olarak alınacak ve oradan Ortaçağ Venediğine, Osmanlı İmparatorluğuna, ve son olarak da günümüz Londra’sına gelinecektir.  Medeniyetlerin çokkültürlü uygulamalarının kökenini arama sadedinde, Medine Sözleşmesi gibi temel metinlerin okunmasının yanında, ilgili dönemlerin ve coğrafyaların sosyal ilişkilerini tasvir eden tarihsel monograflar da ders boyunca derinlemesine tartışılacaktır.  Nihayeten, çağdaş yazarların bu tarihsel deneyimlerden ne gibi çıkarımlarda bulunduklarını görebilmek için, evvelce incelenmiş olan farklı çokkültürcülükleri yeniden hayal eden kurgusal metinler okunup tartışılacaktır.

SOC 518 Kent Sosyolojisi

 Kent sosyolojisi ‘şehir’ olarak bilinen spesifik bir toplumsal organizasyon biçimini ve bu entitenin kökenini, yaşamını ve geleceğini çalışır. Bu derste şu çalışma alanları üzerinde durulacaktır: (1) Şehirlerin gelişimi, (2) şehirlerin içyapıları ve organize oluş biçimleri, (3) şehirlerde yaşayan insanlar arasındaki etkileşim, (4) şehirlerin bölgeleri ve ulusları etkileme biçimleri, (5) şehirleşme ve şehirciliğin getirdiği farklı sosyal problemler. Bu derste, vurgu İstanbul ve Anadolu şehirleri üzerinde olacaktır. Bu şehirlerin tarihleri ve ortaya çıkışları, bu olguları açıklamaya çalışan farklı teorik perspektiflerin ışığında incelenecektir.

ANTH 519 Devlet Etnografyası

Modern devlet farklı siyasetler, mekanizmalar ve aygıtlar üzerinden kendini yeniden kurmaya ve yenilemeye devam etmektedir. Bu ders, devlet mekanizmasını ve ulus-devlet yapılarını siyasal şiddet ve hegemonya olguları ekseninde incelemeyi ve anlamayı hedeflemektedir. Modern devletin inşa sürecini Weber, Gramsci, Althusser, Foucault ve Agamben gibi düşünürler üzerinden anlama çabasının ortaya konulacağı bu derste Benjamin, Arendt, Sartre, Fanon ve Asad gibi düşünürlerde eklemlenerek siyasal şiddet olgusunun modern devletin temel araçlarından birisine nasıl dönüştüğünün arkeolojisi yapılacaktır. Modern devlet üzerine yapılmış farklı etnografik çalışmaların analiz edileceği bu ders, öğrencileri modern devlet, siyasal şiddet, egemenlik ve güç gibi kavramlar üzerine yeni sorgulamalar yapmaya teşvik edecektir.

ANTH 520 Siyasal Sınırlar ve Sınır Bölgeleri

 Ulus-devletlerin inşa süreçlerinde politik sınırlar iktidarın sembolü ve kurulduğu alanlar ve aynı zamanda tahayyül edilen ulusun sınırlarının somut formları oldular. Politik territoryal sınırlar, sınır bölgelerinde sınır insanlarının gündelik hayatlarında sayısız kopuş, ayrılık, kayıp, sınır geçişleri, kaçakçılık, mahkûmiyet, özlem ve ölüm hikayelerinin ortaya çıkmasına neden oldu. Bu dersin amacı, modern dönemde keskinleşen politik sınırların ortaya çıktıkları coğrafyayı farklı parçalara bölerek bölge insanlarını nasıl birbirinden kopardığı (ya da koparamadığı) ve bu bölünmelerin sosyal, ekonomik ve siyasal etkilerinin neler olduğunu sosyolojik ve antropolojik bir perspektifle araştırma amacını taşımaktadır. Bu derste, cevabı aranacak soruların bazıları şöyle: Yerel hafızada mekân ve sınır nasıl tanımlanmaktadır? Sınırın aile tarihleri, akrabalıklar ve dini yapılar üzerinde ne tür etkileri olmuştur? Tarihsel süreç içerisinde toplumsal yapılarda devamlılık arz eden ya da etmeyen unsurlar nelerdir? Sınır ve sınır mekânları bireysel ve toplumsal hafıza ve aidiyetler/kimlikler üzerinde nasıl etkide bulunmuştur?

SOC 521 Söylem Analizi

 Bu ders çalışma sahası, sosyal ortam, iletişim amacı ve sosyal rol ve kimliklere göre dilin nasıl farklılaştığını ele alır. Konuşma ve yazmanın işleyişinin farklı formlarını inceler. Günlük konuşma, mülakatlar, sorgulamalar, topluluk önünde konuşma, emailleşme, mesajlaşma ve sosyal medyadaki yazılar örnek olarak zikredilebilir. Öğrenciler bu derste, anlamın doğasını, bireylerin aslında söylediğinden ve yazdığından fazlasını nasıl aktardığını, sözlü iletişimdeki nezaketin rolünü ve bir metni neyin tutarlı yaptığını tartışacaklar. Ayrıca, muhtelif metinlerin özelliklerini analiz etme, konuşmacı ve yazar tarafından benimsenen kişiler arası duruşları karakterize etme ve belirli sosyal ortamlarda işleyen farklı metin tarzlarını tanımlayabilme ve tasnif edebilme yeteneklerini kazanacaklar.

ANTH 522 Duygu Antropolojisi

 İnsanoğlunun yaratılışının en önemli özelliklerinden biri olan duygu(lar) sosyal bilimler ve özellikle sosyoloji-antropoloji çevrelerinde son zamanlara kadar ıskalanan konulardan biri olmuştur. Duygular sadece bireysel hayatımızı değil aynı zamanda toplumsal hayatımızı da etkilemektedirler. Benzer şekilde, içine doğduğumuz sosyal hayat ve dünya farklı düzlem ve boyutlarda duygularımıza tesir etmektedir. Duygular evrensel midir yoksa kültürden kültüre farklılıklar göstermekte midirler? Duygular psikolojik-bireysel yönlerinin ötesinde kültürel-kolektif olgular mıdırlar? Bu dersin amacı sosyolojik ve antropolojik perspektifler ile duyguları (aşk, nefret, sevgi, öfke, inanç, korku, vb.) sadece bireysel olgular ve tecrübeler olarak değil aynı zamanda kolektif sosyal ve kültürel olgu ve tecrübeler olarak analiz etmeyi hedeflemektedir.

SOC 525 Modernite, Post-modernite ve Ötesi

Bu dersin amacı 1970’lerden bu yana yaygın olarak toplumların geçirdikleri temel dönüşümleri analiz etmek, anlamak ve anlamlandırmaktır. Bu derste modernliğin kökenleri, aydınlanma düşüncesinin farklı yansımaları, modernism ve modernlik tartışmaları, küreselleşme, endüstri sonrası toplum, post modernism ve postmodernite ilgili teoriler gündelik yaşamdaki yansımaları üzerinden tartışılacaktır. Postmodernizmin gözlemlenebildiği sahalar olarak mimari, müzik, siyaset, televizyon ve edebiyat konu edilecektir. Modern ve postmodern arasındaki ilişki, ikisi arasındaki devamlılıklar ve kopmalar üzerinden değerlendirilecektir. Bu değerlendirme gündelik hayat estetiğinin ileride nasıl bir şekil alabileceğine dair tasvirlerin yapılmasına yardımcı olacaktır.